Głód narkotykowy – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?

Głód narkotykowy to silne pragnienie lub przymus ponownego zażycia substancji psychoaktywnej. Może pojawić się zarówno krótko po odstawieniu narkotyku, jak i po dłuższym okresie nieużywania.

Głód często wiąże się z uporczywymi myślami o substancji, napięciem, trudnością w skupieniu uwagi i przekonaniem, że zażycie narkotyku przyniesie natychmiastową ulgę. Jego pojawienie się nie oznacza jednak, że dana osoba musi sięgnąć po substancję. Odpowiednio dobrane strategie i leczenie pomagają przejść przez ten stan oraz zmniejszyć ryzyko nawrotu.

Głód narkotykowy – najważniejsze informacje

• Głód narkotykowy jest silnym pragnieniem zażycia substancji, a nie tym samym co zespół abstynencyjny.
• Może pojawiać się falami i zmieniać swoją intensywność.
• Wyzwalają go m.in. stres, emocje, miejsca, osoby i sytuacje kojarzone z wcześniejszym używaniem.
• Nie należy traktować głodu jako osobistej porażki, lecz jako objaw wymagający zastosowania wypracowanych sposobów reagowania.
• Leczenie zależy od rodzaju używanej substancji i może obejmować psychoterapię, wsparcie psychospołeczne oraz farmakoterapię.
• Powrót do dawnej dawki po okresie abstynencji może być szczególnie niebezpieczny, zwłaszcza w przypadku opioidów, ze względu na obniżenie tolerancji.

Co to jest głód narkotykowy?

Głód narkotykowy to intensywna potrzeba zażycia określonej substancji. Może obejmować zarówno świadome myśli o narkotyku, jak i automatyczne reakcje pojawiające się pod wpływem bodźców związanych z wcześniejszym używaniem.

Osoba doświadczająca głodu narkotykowego może mieć wrażenie, że pragnienie jest niemożliwe do opanowania. Może idealizować wcześniejsze działanie substancji, przypominać sobie chwilową ulgę i pomijać negatywne konsekwencje jej używania.

Głód jest jednym z objawów zaburzenia używania substancji, ale jego występowanie i nasilenie mogą zmieniać się w czasie. Samo pojawienie się potrzeby nie oznacza automatycznie nawrotu.

Jakie są objawy głodu narkotykowego?

Głód narkotykowy najczęściej objawia się w sposobie myślenia, odczuwania i zachowania. Objawy mogą różnić się w zależności od osoby, rodzaju substancji, sytuacji oraz etapu leczenia.

Możliwe objawy psychiczne to:

• natrętne myśli o substancji,
• wyobrażanie sobie jej działania,
• planowanie sposobu zdobycia narkotyku,
• trudność w skoncentrowaniu się na innych czynnościach,
• napięcie, niepokój lub rozdrażnienie,
• przekonanie, że zażycie substancji jest jedynym sposobem na poprawę samopoczucia,
• minimalizowanie wcześniejszych szkód związanych z używaniem.

Głodowi mogą towarzyszyć również reakcje organizmu, takie jak pobudzenie, przyspieszone bicie serca, pocenie się, ścisk w żołądku lub trudność z zasypianiem. Nie są one jednak jednakowe u wszystkich osób.

Głód narkotykowy a zespół abstynencyjny

Głód narkotykowy i zespół abstynencyjny mogą występować jednocześnie, ale nie są tym samym.

Głód narkotykowy	Zespół abstynencyjny
silne pragnienie zażycia substancji	reakcja organizmu na ograniczenie lub odstawienie substancji
może pojawić się długo po zakończeniu używania	zwykle występuje po przerwaniu regularnego używania
często jest wywoływany emocjami lub skojarzeniami	jego przebieg zależy głównie od substancji, dawki i czasu używania
obejmuje głównie myśli, emocje i przymus użycia	może powodować konkretne objawy psychiczne i fizyczne

Bóle mięśni, katar, łzawienie, nudności, wymioty lub biegunka mogą występować np. podczas odstawienia opioidów. Po odstawieniu stymulantów częstsze mogą być zmęczenie, obniżony nastrój, zaburzenia snu i silna potrzeba ponownego użycia. Objawów nie należy jednak samodzielnie interpretować bez uwzględnienia rodzaju substancji.

Przeczytaj również: Jakie są objawy po odstawieniu narkotyków?

Co może wywołać głód narkotykowy?

Głód narkotykowy często pojawia się w odpowiedzi na określony wyzwalacz. Może nim być bodziec zewnętrzny, stan emocjonalny albo reakcja organizmu.

Do częstych wyzwalaczy należą:

• kontakt z osobami, z którymi wcześniej używano narkotyków,
• przebywanie w miejscach kojarzących się z substancją,
• widok akcesoriów związanych z jej zażywaniem,
• muzyka, zapachy i konkretne pory dnia,
• stres, konflikt lub przemęczenie,
• samotność, nuda i poczucie pustki,
• lęk, złość lub obniżony nastrój,
• świętowanie i silne pozytywne emocje,
• alkohol lub inne substancje osłabiające kontrolę,
• ból i inne dolegliwości fizyczne.

Wyzwalaczem może być także pozornie niewinna myśl, np. „tym razem się opanuję” albo „jedno użycie niczego nie zmieni”. Rozpoznawanie takich sytuacji jest ważnym elementem zapobiegania nawrotom.

Jak długo trwa głód narkotykowy?

Nie ma jednego czasu trwania głodu narkotykowego. Może on pojawiać się gwałtownie, stopniowo narastać i po pewnym czasie osłabnąć. U części osób trwa krótko, u innych utrzymuje się dłużej albo powraca falami.

Na jego przebieg wpływają m.in.:

• rodzaj używanej substancji,
• czas i częstotliwość jej używania,
• etap leczenia,
• aktualny poziom stresu,
• obecność zaburzeń psychicznych,
• kontakt z wyzwalaczami,
• dostęp do wsparcia.

Nawet po długim okresie abstynencji głód może zostać uruchomiony przez silny stres albo kontakt z sytuacją kojarzoną z używaniem. Nie oznacza to, że wcześniejsze leczenie było nieskuteczne, ale że warto skorzystać z wcześniej przygotowanego planu działania.

Jak radzić sobie z głodem narkotykowym?

W chwili silnego głodu najważniejsze jest zwiększenie dystansu od substancji i odłożenie decyzji o jej użyciu. Pragnienie może sprawiać wrażenie pilnej potrzeby, ale nie wymaga natychmiastowego działania.

Opuść sytuację wysokiego ryzyka

Jeżeli głód pojawił się w miejscu, w którym znajduje się substancja albo osoby jej używające, należy możliwie szybko zmienić otoczenie. Warto udać się do bezpiecznego miejsca i ograniczyć dostęp do pieniędzy, kontaktów oraz przedmiotów ułatwiających użycie.

Skontaktuj się z zaufaną osobą

Rozmowa z terapeutą, bliską osobą, opiekunem programu lub uczestnikiem grupy wsparcia może przerwać narastający ciąg myśli. Warto wcześniej przygotować listę osób, do których można zadzwonić w sytuacji kryzysowej.

Odłóż decyzję

Zamiast podejmować walkę z myślą „nigdy więcej”, można skupić się na najbliższym, krótkim odcinku czasu. Pomaga świadome odroczenie działania i ponowna ocena sytuacji po uspokojeniu emocji.

Przekieruj uwagę

Pomocne może być wykonanie prostej czynności wymagającej ruchu lub koncentracji, np. spacer, porządkowanie przestrzeni, przygotowanie posiłku, ćwiczenia oddechowe albo kontakt z drugą osobą.

Aktywność powinna być bezpieczna. Zimny prysznic, intensywny trening czy inne silne bodźce nie są uniwersalnym rozwiązaniem i mogą być niewskazane przy niektórych problemach zdrowotnych.

Przypomnij sobie konsekwencje używania

Podczas głodu łatwo skoncentrować się na chwilowej uldze. Pomocna może być zapisana wcześniej lista powodów podjęcia leczenia, strat związanych z używaniem oraz korzyści wynikających z dalszego zdrowienia.

Jak przygotować plan na moment silnego głodu?

Plan kryzysowy warto opracować wcześniej, najlepiej wspólnie z terapeutą. W chwili silnego pobudzenia trudniej jest spokojnie analizować dostępne możliwości.

Plan może zawierać:

• najczęstsze osobiste wyzwalacze,
• wczesne sygnały narastającego głodu,
• listę bezpiecznych miejsc,
• numery do osób wspierających,
• czynności pomagające przeczekać nasilenie pragnienia,
• sposób ograniczenia dostępu do substancji i pieniędzy,
• adres poradni lub placówki, do której można zgłosić się po pomoc,
• postępowanie w przypadku bezpośredniego zagrożenia.

Skuteczny plan powinien być konkretny. Zamiast ogólnego „nie używać” lepiej zapisać: „wychodzę z miejsca”, „dzwonię do wskazanej osoby” i „jadę do bezpiecznego domu lub placówki”.

Jak leczy się głód narkotykowy?

Leczenie powinno być dostosowane do rodzaju substancji, stanu zdrowia oraz sytuacji pacjenta. Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla wszystkich narkotyków.

Pomoc może obejmować:

• psychoterapię indywidualną,
• terapię grupową,
• interwencje ukierunkowane na zapobieganie nawrotom,
• pracę nad rozpoznawaniem wyzwalaczy,
• leczenie depresji, lęku lub innych zaburzeń współistniejących,
• farmakoterapię właściwą dla konkretnego rodzaju uzależnienia,
• wsparcie rodziny i środowiska,
• programy redukcji szkód, gdy osoba nie jest gotowa na abstynencję.

W przypadku zaburzenia używania opioidów skuteczne leczenie może obejmować m.in. buprenorfinę, metadon lub naltrekson. Leki te są dobierane przez lekarza i nie powinny być zastępowane samodzielnym odstawieniem opioidów.

W leczeniu problemowego używania stymulantów stosuje się m.in. interwencje psychospołeczne, a sposób postępowania dobiera się do nasilenia objawów, stanu psychicznego i ryzyka medycznego.

Czy detoks usuwa głód narkotykowy?

Detoksykacja narkotykowa może pomóc bezpiecznie przejść przez okres odstawienia, ale sama nie leczy uzależnienia i nie gwarantuje ustąpienia głodu. Po zakończeniu detoksu potrzebne jest dalsze leczenie ukierunkowane na przyczyny używania, wyzwalacze i zapobieganie nawrotom.

Po okresie nieużywania może zmniejszyć się tolerancja organizmu. Powrót do wcześniej przyjmowanej dawki, szczególnie w przypadku opioidów, zwiększa ryzyko śmiertelnego przedawkowania.

Ryzyko przeciążenia płynami jest większe m.in. u osób z niewydolnością serca lub nerek.

Zabieg powinien być poprzedzony oceną stanu pacjenta, przyjmowanych leków, alergii i chorób przewlekłych. Sam fakt, że kroplówkę podaje osoba wykonująca zawód medyczny, nie potwierdza jeszcze zasadności każdego zawartego w niej składnika.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają m.in.:

• utrata przytomności lub brak prawidłowego oddechu,
• bardzo wolny, płytki albo nieregularny oddech,
• drgawki,
• ból w klatce piersiowej,
• silne pobudzenie lub agresja,
• omamy, urojenia albo znaczna dezorientacja,
• podejrzenie przedawkowania,
• myśli samobójcze lub zamiar zrobienia sobie krzywdy.

W takiej sytuacji należy wezwać pomoc ratunkową. Osoby nieprzytomnej nie wolno pozostawiać samej ani zakładać, że „po prostu zaśnie”.

Gdzie szukać profesjonalnego wsparcia?

Pomoc można uzyskać w poradni leczenia uzależnień od narkotyków, placówce psychiatrycznej, oddziale dziennym lub całodobowym ośrodku terapeutycznym. Rodzaj pomocy powinien zależeć od używanej substancji, ryzyka odstawienia, stanu psychicznego i wcześniejszego przebiegu leczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy głód narkotykowy może pojawić się po wielu miesiącach abstynencji?

Tak. Może zostać uruchomiony przez stres, silne emocje albo kontakt z osobami, miejscami i sytuacjami kojarzącymi się z wcześniejszym używaniem.

Czy głód zawsze oznacza nawrót?

Nie. Głód jest sygnałem wymagającym zastosowania planu działania, ale nie oznacza, że osoba musi sięgnąć po substancję.

Czy objawy fizyczne są częścią głodu narkotykowego?

Głodowi mogą towarzyszyć reakcje organizmu, takie jak napięcie lub pobudzenie. Silne bóle mięśni, wymioty, katar, drżenie albo zaburzenia świadomości mogą jednak wskazywać na odstawienie, zatrucie lub inny problem medyczny.

Jak szybko mija głód narkotykowy?

Nie ma stałego czasu. Nasilenie może zmniejszyć się po zmianie otoczenia i zastosowaniu strategii radzenia sobie, ale u niektórych osób pragnienie utrzymuje się dłużej albo nawraca falami.

Czy powrót do narkotyku po abstynencji jest bardziej niebezpieczny?

Może być, szczególnie w przypadku opioidów. Po przerwie tolerancja spada, dlatego dawka przyjmowana wcześniej może spowodować przedawkowanie.

Podsumowanie

Głód narkotykowy jest silnym pragnieniem zażycia substancji i jednym z ważnych objawów uzależnienia. Może być wywoływany przez stres, emocje oraz sytuacje kojarzące się z wcześniejszym używaniem. Nie należy utożsamiać go ze wszystkimi objawami fizycznymi występującymi po odstawieniu narkotyku.

W chwili silnego głodu warto oddalić się od wyzwalaczy, skontaktować się z zaufaną osobą i skorzystać z przygotowanego wcześniej planu kryzysowego. Nawracające pragnienie wymaga profesjonalnego leczenia dobranego do rodzaju substancji i stanu pacjenta. Sam detoks zwykle nie wystarcza – potrzebne jest dalsze wsparcie terapeutyczne oraz zapobieganie nawrotom.